محمد يوسف حريرى
7
فرهنگ اصطلاحات قرآنى ( فارسى )
البيان ، ج 8 ، ص 151 - شبهاى پيشاور ، ص 757 ) آزفه - يوم الآزفه آسمان - سماء آسيه ( ى ) « وَ قالَتِ امْرَأَتُ فِرْعَوْنَ قُرَّتُ عَيْنٍ لِي وَ لَكَ لا تَقْتُلُوهُ » ( قصص - 9 ) آسيه بنت مزاحم . زن فرعون . زنى كه خداوند او را در قرآن مجيد سمبل و نمونهء زنان با ايمان و مردم مؤمن قرار داده و به او مثل زده است . قرآن مجيد دو بار بدون ذكر نام از اين بانو ياد فرموده است : يك بار در شرح برگرفته شدن حضرت موسى عليه السّلام از نيل ( قصص - 9 ) ، و بار ديگر هنگامى كه از خداوند مىخواهد تا وى را از فرعون و قوم ستمكارش نجات بخشد و بهشت را روزىاش سازد ( تحريم - 11 ) . حضرت آسيه آنگاه كه فرعون در صدد برآمد تا حضرت موسى عليه السّلام را كه نوزادى بود بكشد ، مانع شد و بدين نحو طفل در ميان خانوادهء فرعون رشد نمود و چون به پيامبرى مبعوث شد آسيه به او ايمان آورد و به دستور فرعون در بازگشتن از ايمان به خداى يكتا اعتنايى ننمود . تا آنكه گويند فرعون دستور داد دست و پاى آسيه را به چهار ميخ بستند و در هنگامهء آفتاب سوزان سنگ بسيار بزرگى بر سينهاش نهادند تا از دنيا رفت . ( دائرة المعارف بزرگ اسلامى - دائرة الفرائد ) آفاق و انفس در اصطلاح متفكران ، اين دو واژه با توجه به قرآن در معناى جهان و انسان يا ظاهر و باطن يا عالم ماديات و مجردات به كار رفته است . ( دائرة المعارف بزرگ اسلامى ) - آيات آفاقى و انفسى آلاء - سورهء آلاء آلاء اللّه فَاذْكُرُوا آلاءَ اللَّهِ ( الاعراف - 69 ) امام صادق عليه السّلام فرمود : « آن بزرگترين نعمتهاى خدا است كه در اختيار خلقش نهاده و آن ولايت ما ( اهل بيت پيغمبر ) است » . ( معارف و معاريف ) آل ابراهيم « إِنَّ اللَّهَ اصْطَفى آدَمَ وَ نُوحاً وَ آلَ إِبْراهِيمَ وَ آلَ عِمْرانَ عَلَى الْعالَمِينَ » ( آل عمران - 33 ) در قرآن مجيد به عنوان خاندان برگزيدهء خدا آمده است . به اختلاف گفتهاند خود اوست يا مؤمنان متمسك به دين اويند يا اسماعيل و اسحق و يعقوب و اسباط و داود و سليمان و يونس و زكريا و يحيى و عيسى هستند و پيغمبر اسلام ( عليهم السلام ) نيز از آنهاست يا همان آل محمد هستند كه اهل او هستند . ( مجمع البيان - معارف و معاريف ) آل حاميم - ذوات حاميم آل داود « اعْمَلُوا آلَ داوُدَ شُكْراً وَ قَلِيلٌ مِنْ عِبادِيَ الشَّكُورُ » ( سبا - 13 ) خداوند پس از ذكر مواهبى كه خاص حضرت داود عليه السّلام نمود چون اطاعت كوه و پرندگان از او ، و نرم شدن آهن به دست او ، و تفضلاتى كه به حضرت سليمان عليه السّلام فرمود مانند اينكه باد را در اختيار او نهاد و پريان را مسخر وى كرد و چشمهء مس را برايش روان ساخت مىفرمايد : اى خاندان داود ! حال به سپاس آن همه مواهب و امتياز به